जेएनपीटी सेझ प्रकल्प दृष्टीपथात

सेझच्या विकास आराखडा प्रस्तावास अंतिमरूप देण्याची प्रक्रिया सुरू ; 4000 हजारकोटी रुपयांची गुंतवणूक आणि 57000 प्रत्यक्ष रोजगार निर्मितीची संधी

मुंबई : भारताचे प्रमुख कंटेनर पोर्ट जवाहरलाल नेहरू पोर्ट ट्रस्ट (जेएनपीटी)नौकानयन मंत्रालयाच्या ‘सागरमाला’ कार्यक्रमांतर्गत बहुउत्पाद विशेष आर्थिक क्षेत्र (मल्टी प्रॉडक्ट स्पेशल इकॉनॉमिकझोन) (एसईझेड) विकसित करीत आहे. नवी मुंबई येथील जेएनपीटीच्या स्वत:च्या मालकीच्या 277 हेक्टर जमीनीवर हे सेझ विकसित करण्यात येत आहे. 

जेएनपीटी-सेझसाठीचा विकास आराखड्याचा प्रस्ताव तयार करण्याचे काम सुरू आहे आणि नियामक प्राधिकरणाच्या (महाराष्ट्र सरकारच्या नगरविकास विभाग) च्या प्रक्रियेनुसार 3 डिसेंबर, 2020 ते 1 जानेवारी, 2021 दरम्यान जेएनपीटी सेझच्या विकास आराखड्याच्या प्रस्तावावर लोकांच्या हरकती व सूचनां मागविण्यात आल्या होत्या. 15 जानेवारी रोजी जेएनपीटीचे उपाध्यक्ष उन्मेष वाघ यांच्या अध्यक्षतेखाली पाच सदस्यीय समितीने प्रकल्पाच्या आराखड्यासंदर्भात मेसर्स एनएसबीपीपीएलकडून आलेल्या सूचना ऐकून घेतल्या. त्याव्यतिरिक्त जमीनीच्या विद्यमान वापराचा नकाशा, प्रस्तावित झोन योजना व अहवालावर कोणतीही हरकत किंवा सूचना प्राप्त झाली नाही. त्यामुळे आता जेएनपीटीने सेझच्या विकास आराखडा प्रस्तावास अंतिमरूप देण्याची प्रक्रिया सुरू केली आहे.

सरकारची नियोजनबद्ध गुंतवणूक, पायाभूत सुविधांमध्ये झालेल्या सुधारणा आणि जागतिक बाजारपेठेत अधिकाधिक प्रवेश मिळाल्यामुळे गेल्या काही वर्षांत सागरी उद्योगात झपाट्याने वाढ झाली आहे. मल्टि-प्रॉडक्ट बंदर आधारित जेएनपीटी सेझचे उद्दीष्ट सागरमाला अंतर्गत बंदर-आधारित औद्योगिकीकरण सक्षम करून निर्यातीला चालना देणे आहे. या सेझमध्ये 20 सुक्ष्म, लघु व मध्यम उद्योग (एमएसएमई) आणि एका मुक्त व्यापार वेरहाउसिंग झोनला (एफटीडब्ल्यूझेड) आतापर्यंत भूखंड वितरित करण्यात आले आहेत. पाच युनिटचे बांधकाम कार्य सुरू असून त्यापैकी दोन युनिट्सनी सेझमध्ये अलीकडेच यशस्वीरित्या काम सुरू केले आहे. जेएनपीटी सेझमधील तीन युनिट-मेसर्स ओडब्ल्यूएस एलएलपी, मेसर्स ओडब्ल्यूएस लिमिटेड आणि मेसर्स क्रिश फूड इंडस्ट्री (इंडिया) यांनी आपल्या कामकाजाचा पहिला टप्पा पूर्ण केला असून विकास आयुक्त, सीप्झ, एसईझेड यांनी जून 2020 महीन्यामध्ये हे युनिट्स कार्यरत झाल्याचे घोषित केले आहे. या तीन कंपन्यांव्यतिरिक्त आणखी चार कंपन्यांनी बंदरात बांधकाम सुरू केले आहे. जेएनपीटी एसईझेडमधील कंपन्यांसाठी जागतिक दर्जाच्या पायाभूत सुविधा उपलब्ध करून देत आहे.  

4000 हजारकोटी रुपयांची गुंतवणूक 
एसईझेडपूर्ण क्षमतेने विकसित व कार्यान्वित झाल्यावर जेएनपीटी-सेझमध्ये 4000 हजारकोटी रुपयांची गुंतवणूक होईल आणि 57000 प्रत्यक्ष रोजगार निर्माण होतील आणि 150000 अप्रत्यक्ष रोजगाराच्या संधी निर्माण होणार आहेत. या एसईझेड प्रकल्पासाठी जेएनपीटीला विशेष योजना प्राधिकरणचा (एसपीए) दर्जा देखील देण्यात आला आहे. जेएनपीटी - सेझ हे राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय बंदर आधारित उद्योगांसाठी गुंतवणूकीचे एक आकर्षक ठिकाण बनेल आणि बंदर आधारित औद्योगिकीकरणासाठी नवीन मानदंड स्थापित करेल. तसेच हे एसईझेड बंदराच्याजवळ असल्यामुळे आपला बेस तयार करणार्‍या कंपन्या याचा आपल्या व्यवसायासाठी लाभ घेऊ शकतात. योग्य नियोजन, उद्योगांचे एकत्रीकरण आणि सेझच्या विकासासह प्रभावी व इंटर कनेक्टेड वाहतुकीचे जाळे असल्यामुळे देशाला याचा मोठ्या प्रमाणात लाभ होईल व बंदर आधारित औद्योगिकीकरण यशस्वी होण्यास मदत होईल.
सेझ विकसित करण्यामागे जेएनपीटीचा उद्देश
जेएनपीटी-सेझ विकसित करण्यामागे जेएनपीटीचा उद्देश्य जागतिक स्तरावर भारतीय वस्तूंची स्पर्धात्मकता वाढविण्यासाठी खर्चामध्ये बचत करने,बंदरांमधून मालाची जलदगतीने, कुशलतेने व प्रभावीपणे वाहतूक करण्यास मदत करणे आहे. बंदर-आधारित सेझेच्या निर्मितिमुळे जेएनपीटीचा दुर्गम भाग औद्योगिकरित्या विकसित होत आहेत आणि यामुळे आर्थिक परिवर्तनास चालना मिळत आहे. या सेझमुळे उत्पादन क्षेत्रास चालना मिळेल आणि आयात-निर्यात व्यापारासाठी जेएनपीटी पहिल्या पसंतीचे बंदर बनविण्यास मदत होईल.